۲۱ دی

نمونه‌ای از استنهاجات (بررسی حکایت ملا صادق)

چندی قبل، فیلم مجلسی را می‌دیدم که یک روحانی در حال سخنرانی برای جمع کثیری بود. سخنران، حکایت عجیبی را نقل نمود. برای آشنا شدن رفقا با چگونگی فرایند استنهاج، این حکایت را بررسی می‌کنیم.

********************

نخست، اصل حکایت را بشنوید: «عالمی در گذشته بوده به نام ملا صادق آقا که در قم مدفون است. وی صاحب نفس و صاحب کرامت بوده است. در یکی از روزها که داشت در کنار مزرعه اش کار می‌کرد، عده‌ای از علمای یهود به دیدنش آمدند و گفتند: سؤالی داریم. گفت: بپرسید. گفتند: در روایات شما آمده است که پیامبر شما فرموده: «علماء امتی افضل من انبیاء بنی اسرائیل». یعنی: دانشمندان امت من از پیامبران بنی اسرائیل برتر و با فضیلت ترند. شما یکی از علمای این امت هستید و جناب موسای کلیم یکی از انبیای بنی اسرائیل است. بفرمایید چگونه شما از موسای کلیم (علیه‌السلام) برتر و افضل هستید؟
ملا صادق آقا، بیلی را که در دست داشت، به زمین انداخت که در دَم تبدیل به اژدها شد. سپس با شجاعت تمام، حلقوم اژدها را گرفت و به حال اول برگشت و بیل شد.
علمای یهود گفتند: این که همان کار حضرت موسی (علیه‌السلام) بود، پس برتری شما به چیست؟
ملا صادق آقا گفت: حضرت موسی وقتی عصایش اژدها شد، وحشت کرد و ترسید که خدا فرمود: نترس. ولی من با کمال شجاعت آن را گرفتم و هیچ نترسیدم». پایان

********************

اما بررسی این داستان:
چه کسی این داستان را نقل کرده است؟ خود ملا صادق یا علمای یهود؟
جواب: معلوم نیست.

این حکایت در چه کتابی نقل شده است؟
جواب: معلوم نیست.

ملا صادق آقا کیست؟
جواب: شاید منظور، ملا محمد صادق قمی، متولد ۱۱۸۶ و متوفای ۱۲۶۰ شمسی و مدفون در قبرستان شیخان باشد.

این عالم صاحب کرامت، کتاب و تألیفی هم دارد؟
جواب: بعضی از شرح‌حال‌نویسان ادعای دیدن بعضی حواشی از ملا صادق قمی کرده‌اند.

********************

موسای کلیم کیست؟
جواب: حضرت موسی بن عمران (علیه‌السلام) کسی است که:

الف. به او کتاب آسمانی داده شده است:
«وَ إِذْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ‏» (بقره/۵۳)
«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتاب‏» (بقره/۸۷ و هود/۱۱۰ و مؤمنون/۴۹ و فرقان/۳۵ و قصص/۴۳ و سجده/۲۳ و فصلت/۴۵)
«وَ آتَینا مُوسَى الْکتابَ» (اسراء/۲)
«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْهُدى‏ وَ أَوْرَثْنا بَنی‏ إِسْرائیلَ الْکتابَ» (غافر/۵۳)‏
«وَ لَقَدْ جاءَکمْ مُوسى‏ بِالْبَیناتِ» (بقره/۹۲)

ب. خدای متعال، بی‌واسطه با او سخن گفته است:
«وَ کلَّمَ اللَّهُ مُوسى‏ تَکلیماً» (نساء/۱۶۴)
«وَ لَمَّا جاءَ مُوسى‏ لِمیقاتِنا وَ کلَّمَهُ رَبُّه‏» (اعراف/۱۴۳)
«قالَ یا مُوسى‏ إِنِّی اصْطَفَیتُک عَلَى النَّاسِ بِرِسالاتی‏ وَ بِکلامی‏» (اعراف/۱۴۴)
«فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِىَ یمُوسىَ * إِنىِّ أَنَا رَبُّک فَاخْلَعْ نَعْلَیک إِنَّک بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى» (طه/۱۱ و ۱۲)

ج. فرستاده‌ی خدا برای ابلاغ هدایت الهی به بشر بود:
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى‏ بِآیاتِنا وَ سُلْطانٍ مُبینٍ» (هود/۹۶)
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى‏ بِآیاتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَک مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَکرْهُمْ بِأَیامِ اللَّه‏» (ابراهیم/۵)
«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسى‏ وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِیاءً وَ ذِکراً لِلْمُتَّقینَ» (انبیاء/۴۸)
«ثُمَّ أَرْسَلْنا مُوسى‏ وَ أَخاهُ هارُونَ بِآیاتِنا وَ سُلْطانٍ مُبینٍ» (مؤمنون/۴۵)
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى‏ بِآیاتِنا وَ سُلْطانٍ مُبینٍ» (غافر/۲۳)

د. مأمور ویژه‌ی خدای متعال برای سرکوب ظلم و فساد فرعون بود:
«ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى‏ بِآیاتِنا إِلى‏ فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِه‏» (اعراف/۱۰۳)
«وَ قالَ مُوسى‏ یا فِرْعَوْنُ إِنِّی رَسُولٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمینَ» (اعراف/۱۰۴)
«ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى‏ وَ هارُونَ إِلى‏ فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ بِآیاتِنا» (یونس/۷۵)
«وَ إِذْ نادى‏ رَبُّک مُوسى‏ أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمینَ» (شعراء/۱۰)
«وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسى‏ بِالْبَیناتِ فَاسْتَکبَرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ما کانُوا سابِقینَ» (عنکبوت/۳۹)
«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى‏ بِآیاتِنا إِلى‏ فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ فَقالَ إِنِّی رَسُولُ رَبِّ الْعالَمینَ» (زخرف/۴۶)
«وَ فی‏ مُوسى‏ إِذْ أَرْسَلْناهُ إِلى‏ فِرْعَوْنَ بِسُلْطانٍ مُبینٍ» (ذاریات/۳۸)

هـ . خدای متعال او را مخصوص خودش آفرید:
«وَ اصْطَنَعْتُک لِنَفْسىِ» (طه/۴۱)

و. برگزیده‌ی خداست:
«وَ أَنَا اخْترَتُک فَاسْتَمِعْ لِمَا یوحَى» (طه/۱۳)

ز. از بندگان خالص شده است:
«وَ اذْکرْ فِی الْکتابِ مُوسى‏ إِنَّهُ کانَ مُخْلَصاً وَ کانَ رَسُولاً نَبِیا» (مریم/۵۱)

ح. عصایش را به اراده‌ی خود نیانداخت بلکه در پی دستور مستقیم از جانب خدای متعال بود:
«وَ أَوْحَینا إِلى‏ مُوسى‏ أَنْ أَلْقِ عَصاک فَإِذا هِی تَلْقَفُ ما یأْفِکونَ» (اعراف/۱۱۷)

ط. دارای ۹ نشانه‌ی خاص از سوی خدای متعال است:
«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسى‏ تِسْعَ آیاتٍ بَینات‏» (اسراء/۱۰۱)

ی. خدای متعال بر او سلام فرستاده و از بندگان با ایمان، معرفی نموده است:
«سَلامٌ عَلى‏ مُوسى‏ وَ هارُونَ * إِنَّا کذَالِک نَجْزِى الْمُحْسِنِینَ * إِنَّهُمَا مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِینَ» (صافات/ آیات ۱۲۰ تا ۱۲۲)

ک. در ۱۳۴ مورد، نام او در قرآن کریم آمده است.

********************

آیا حضرت موسی (علیه‌السلام) کتابی هم دارد؟
جواب: کتاب مقدس تورات، وحی خدای متعال بر موسای کلیم (علیه‌السلام) است. تورات را قرآن کریم اینگونه وصف می‌نماید:

الف. هدایت و رحمت:
« ثُمَّ آتَینا مُوسَى الْکتابَ تَماماً عَلَى الَّذی أَحْسَنَ وَ تَفْصیلاً لِکلِّ شَی‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَهً» (انعام/۱۵۴)

ب. نور و هدایت:
«قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْکتابَ الَّذی جاءَ بِهِ مُوسى‏ نُوراً وَ هُدىً لِلنَّاس‏» (انعام/۹۱)

ج. پیشوا و رحمت:
«وَ مِنْ قَبْلِهِ کتابُ مُوسى‏ إِماماً وَ رَحْمَه» (هود/۱۷ و احقاف/۱۲)

د. مایه‌ی بصیرت و هدایت و رحمت:
«وَ لَقَدْ آتَینا مُوسَى الْکتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَکنَا الْقُرُونَ الْأُولى‏ بَصائِرَ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَهً لَعَلَّهُمْ یتَذَکرُونَ» (قصص/۴۳)

********************

حدیث «علماء امتی …» در چه منبعی آمده است؟

جواب:

اولاً: کلمه‌ی «افضل» در هیچ منبعی (اعم از معتبر و غیر معتبر) یافت نشد. بلکه عبارت «کانبیاء» آمده یعنی: مثل پیامبران نه برتر از پیامبران بنی اسرائیل. «عُلَمَاءُ أُمَّتِی کأَنْبِیاءِ بَنِی إِسْرَائِیل»

ثانیاً: منظور از علما در این فرمایش رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، جانشینان دوازده‌گانه‌یشان هستند. قال الصادق (علیه‌السلام): «نحن العلماء و شیعتنا المتعلمون و سائر الناس غثاء» (بصائر الدرجات/۹)

ثالثاً: اگر هم علما را به دانشمندان و فقها معنا کنیم، باید توجه داشت که دانشمندانی را شامل می‌شود که اثری پیامبرگونه داشته باشند. برخی از علما، چنان نقشی در هدایت مردم داشته‌اند که برخی از انبیائی که بر خودشان یا بر خانواده‌شان مبعوث شده بودند، نداشته‌اند. چنین عالمی نمی‌تواند در گمنامی و بی‌نشانی باشد.
(پایان بررسی)

دیدید که نخست، ملا صادق را بررسی کردیم که تقریباً بی‌نشان بود. سپس حضرت موسای کلیم (علیه‌السلام) را بررسی کردیم که کاملاً برجسته بود. ایشان بعد از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) بزرگترین پیامبر الهی با کاملترین شریعت است. سپس به بررسی حدیث مورد استشهاد پرداختیم که علاوه بر اشکال در متن (که کلمه‌ی افضل وجود نداشت) چند تفسیر قوی هم می‌توانست داشته باشد.
اکنون می‌توانیم به راحتی به راست و دروغ بودن این حکایت، رأی بدهیم. قضاوت با شما.

********************

در پایان متذکر می‌شوم که خیال‌بافی و دروغ پردازی، هیچ زحمتی، هزینه‌ای و پیش نیازی ندارد. برای روشن شدن این سخن، افسانه‌ای در همین مورد را برایتان می‌سازم. تأکید می‌کنم که این افسانه، کاملاً ساختگی و بی‌اساس است و فقط جهت اثبات اینکه دروغ گفتن کاری ندارد، ساخته ام.

********************

شخصی بوده (مثلاً) به نام ملا عباسعلی آقا که صاحب کرامت و عجایب و غرایب بوده و (مثلاً) در نجف اشرف مدفون است. روزی جمعی از نصارا (مسیحیان) به دیدنش می‌روند و همان حدیث را برایش می‌خوانند و از تفسیرش می‌پرسند که شما برترید یا عیسای روح الله (علیه‌السلام). ملا عباسعلی آقا سنگی بر می‌دارد و به هوا پرتاب می‌کند، ناگهان به شکل پرنده‌ای می‌شود و پرواز می‌کند و می‌رود. علمای نصارا می‌گویند: تا اینجا که مثل عیسی مسیح شدید، دلیل برتری شما چیست؟ ملا عباسعلی آقا می‌گوید: حضرت عیسی از گِل می‌ساخت و من از سنگ، حضرت عیسی به شکل پرنده در می‌آورد ولی من شکلی به او ندادم، حضرت عیسی در آن می‌دمید و به اذن خدا زنده می‌شد ولی من بدون دمیدن، زنده اش کردم!!

********************

اکنون انصاف بدهید، افسانه‌ای که من ساختم، جالبتر و عجیبتر از افسانه‌ای که آن شیخ تعریف کرد، نیست؟
پیام نهایی: هر مطلب و ادعایی را بدون تحقیق، قبول نکنید.

و الحمد للّه
حاج فردوسی

کلمات کلیدی: , , , , , , , , ,

20
دیدگاه

17 نویسندگان
3 پاسخ‌ها
0 دنبال کنندگان
 
مرتب کردن بر اساس بیشترین بازخورد
مرتب کردن بر اساس داغ‌ترین دیدگاه
3 نویسندگان برتر
  مشترک شوید  
جدیدترین نظرات قدیمی‌ترین نظرات نظرات با امتیاز بالا
اشتراک برای:
سبحان

بعضی از کرّامیه، جعل احادیث دروغین را به خاطر تقویت هدایت و احکام قرآن و سنت جایز قرار داده‌اند و چنین استدلال کرده‌اند که این دروغ برای رسول خدا صلى الله علیه وسلم است نه بر خلاف منشأ او.

فخرابادی

حافظ ابن‌حجر نوشته است: نهی مذکور شامل هر دروغگو و هر نوع دروغ است و معنی آن چنین است که هرگز سخنی دروغی به من نسبت ندهید. باز کلمه‌ی ”عَلَیَّ“ در اینجا هیچ مفهوم و منشأیی ندارد؛ زیرا که دروغ به نفع آن‌حضرت صلى الله علیه وسلم هیچ صورتی ندارد و آن‌حضرت صلى الله علیه وسلم از مطلق دروغ گفتن منع فرموده است.

سهراب

رسول الله صلى الله علیه وسلم می‌فرماید: «مَنْ کَذَبَ عَلَیَّ فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ» [بخاری: ۱۰۷]؛ «هر کسی بر من دروغی بگوید، جای خود را در جهنم آماده سازد.»

حدیث نظری

علامه محقق، حافظ عینی بر حدیث «مَنْ کَذَبَ عَلَیَّ …»هفت فایده بسیار مهم علمی نوشته است؛ از جمله اینکه حکم شرعی منسوب نمودن عمدی سخن دروغینی به آن‌حضرت صلى الله علیه وسلم چیست؟ مشهور این است که او را تکفیر نمی‌کنیم، مگر اینکه این عمل را جایز دانسته، انجام دهد.

مرضیه

علاّمه امینى(رحمه الله) در الغدیر، ۷۰۲ نفر از معروفین به کذب و جعل اخبار را ذکر کرده است که برخى از آنان عبارتند از :۱ ـ أبان بن فیروز ، ابو عیّاش ، غلامِ آزاد شده عبد القیس ، ابو اسماعیل بصرى.

اسلامی

خیلی زیبا و با منطق قوی توضیح دادین. کاش همه علما و سخن ران های مجالس اینقدر دقیق و صحیح حرف بزنن تا بقیه گمراه نشن و حداقل وقتی که میزارن
و پای منبر میشینن ارزش داشته باشه

کریمی

چه داستان مسخره و سطحی. یه بچه کوچیک هم متوجه میشه که این داستان دروغه و خیال نیازی به توضیح نیست اخه

احمد

این چه حرفیه می زنید!؟؟ خیلی از ادمای ساده و زود باور ما این داستان ها رو باور می کنن و چند جای دیگه تعریف می کنن. یکی مثل شما اون ها رو ساده می بینن یکی دین اون ها رو دروغ گو و احمقانه تصور می کنه و باعث خراب شدن وجهه اسلام میشه

الهه نظری

واقعا جای تبریک داره که این چنین کاربران با ذوق و شوق نسبت به مطالب پیگیر هستند و با جدیت دنبال می کنند که یکی از اونها خود من هستم و مطالب این وب سایت رو بعضا بعضی هاشون رو میخونم و لذت می برم و چه خوب که همه میان و نظر میدن و همگی ما به یک آگاهی جمعی میرسیم . جدای از این موارد که ذکر کردم برای خود خیلی خوشحالم که با این وب سایت آشنا شدم چون میتونم مطالبی رو بخونم که از ائمه اطهار نقل شده و بسیار زیبا و صریح عنوان شده.خداوند رو سپاس گذارم بابت این موضوع و از مدیریت سایت محترم حاج فردوسی تقاضا میکنم که جدای از بخش کامنت نویسی بخشی رو اختصاص ببینن برای افرادی که پرسش های دینی دارند و پرسش های خودشون رو بپرسن و بقیه هم در صورت دونستن پاسخ اون بیان و نظر خودشون رو درج کنند و پاسخ اون رو بدن. اینگونه فضایی کمتر در وب سایت های دینی فکر میکنم قرار داده شده که اگر گذاشته بشه قطعا میتونه تاثیر شگرفی در زندگی انسان ها بزاره و به بهتر زندگی کردن اونها کمک کنه . همچنین قابلیت پسندیدن نظرات هم وجود داشته باشه… ادامه »

ماه منیر

توی مجالس یه سری روایات میشنوی ک عجیبن ولی وقتی یه روحانی میگه آدم سعی میکنه باور کنه و اعتماد کنه

خادم رباب

اهل‌بیت علیهم السلام دو راهکار را برای مقابله با تحریف بیان می‌کنند یکی اینکه می‌فرمایند دین خود را از کتاب و سنت اصیل بگیرید نه از دهان و زبان مردم، اگر سخنرانی هم بیانی دارد باید مراجعه کنیم و ببینیم واقعاً این روایت وجود دارد یا خیر، یا ببینیم این روایت اگر وجود دارد در منابع معتبر است یا منابع غیر معتبر؟ آیا این روایتی که یک جریانی برای ما خواند، در کتب قدما و بزرگانی مثل شیخ صدوق و کلینی و شیخ طوسی آمده یا نه؟ آیا این مصدر سندش معتبر است یا سند آن معتبر نیست؟ آیا این روایتی که برای ما خواندند همین معنا را دارد یا این فرد ترجمه غلطی ارائه داده است،
نکته دیگری که اهل بیت فرموده اند مراجعه به متخصص است مانند حاج فردوسی که نمونه ای از توضیحات ایشان را با سند مشاهده کردیم

سینا

شیطان در دوران غیبت تعداد زیادی از شیعیان را از معارف اصیل دور کرده و به انحراف می‌کشاند، مانع اصلی در برابر نظام شیطآن‌همین مرجعیت و فقاهت و اهل حدیثی هستند که اهل‌بیت به ما دستور رجوع به آن‌ها را داده‌اند.

زهیر

بدعت گذاری در دین به معنای چیزی را به دین نسبت دادن در حالی که در واقع جزو دین نیست از گناهان کبیره است و در حرمت آن هیچ تردیدی نیست.

فاطمه داوری

حضرت علی(ع)می فرمایند:
«از شبهه حذر کنید؛ زیرا شبهه به قصد فتنه و گمراه‌سازی ساخته شده است».

زمانی

قرآن تمام نیازهای اخلاقی، حقوقی و فقهی را در بر داشته و مرجع تمام کتاب‌های دینی است

نیما

قرآن تنها راه تشخیص روایات درست از غلط است

اسمان

خیلی سخته هر روایتی میشنویم بریم راجبش تحقیق کنیم اینجوری نسبت به روایات بی اعتماد میشیم خدا لعنت کنه کسایی رو که احادیث و روایات رو تحریف میکنن

محمد

سلام علیکم
استدلال و استنباط خوبی بود. متأسفانه خرافات و شبهات بسیاری در بین مردم رایج شده است که اساس دینی ندارند. نمونه‌اش همین قمه‌زنی در ایام محرم که از اصل مردود اعلام شده اما گاهاً به چشم می‌خورد که در بین مردم رواج دارد. باتوجه به ایام محرم و صفر، اگر درباره قمه‌زنی و تأیید یا رد آن هم مطلبی ارائه دهید، بسیار عالی می‌شود.
تشکر

رها

اقای سیستانی قمه زنی رو اگر توی ملا عام نباشه جایز دونستن هرکس آزاده هرجور میخاد عزا داری کنه

امیر عباس

خب یکسری مطالب واقعا سخته تشخیص درست یا غلط بودنش و نیاز به برسی و راهنمایی داره